تازه خبرونه
Home / ټولنیزموضوعات / الزلازل: تنبیهات وتعذ یبات:

الزلازل: تنبیهات وتعذ یبات:

 ( بـــــــــــــخـــــــــــــش ســــــــــــــــــیــــــــــــــــز دهــــــــم واخر)

محافظت أز هلاک واستهلاک:

قرآنکریم بطور عموم از استهلاک نفس خود منع کرده است البته در حالیکه هیچ سودي را برای فرد یاجامعه نیز در بر نداشته باشد، آیت (۱۹۵) سورهء بقره امر میکند که: و در راه خدا انفاق كنيد و خود را با دست‏خود به هلاكت ميفگنيد و نيكى كنيد كه خدا نيكوكاران را دوست مى‏دارد.

( وَأَنْفِقُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَلَا تُلْقُوا بِأَيْدِيكُمْ إِلَى التَّهْلُكَةِ وَأَحْسِنُوا إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ (195) سورة البقره/.

امام ابی زهره در زهرة التفاسیر در ذیل این آیت مینوسد: خلاصه اینکه آیت منطبق میشود بر نهی همه امت را اگر امت کار حمایت (محافظت، ودفاع) خود را ترک میکرد، محافظت آن در داخل نظام ومحافظت از بیرون  که دشمنان نظام ضرری نرسانند، وهمچنان در ین آیت نهی برای هر هر فرد نیز موجوداست که کدام فرد این جامعه خودرا به شکلي  استهلاک نه کند که هیچ نفع مادی یا تربیتي برای امت مسلمه نباشد:

والخلاصة أن الآية ينطبق النهي فيها على الأمة إن تركت أمر حمايتها من الآفات الاجتماعية في الداخل، وغارات الأعداء في الخارج حتى هلكت، وينطبق النهي على الآحاد إن أقدموا على ما يهلكهم من غير أي نفع مادي أو أدبي لأمتهم. زهرة التفاسیر/ج/۲/ص/۵۹۶/.

فرار ازحوادث أز نظر أحادیث:

بسیاري از دلائل را در علم احادیث داریم که در مورد حوادث، هوائل، وزلازل وغیره ،،،،، راهنمود را برای ما تشریح کرده که چی گونه تدابیر احتیاطي را گرفته ویا به چی نوع اقدام سر أمان را بیرون بکشانیم/  با در نظر داشت اختصار یک حدیث را پند گرفته وتمام زندگي را با احتیاط سپري مینمائیم: رسول الله صلی الله علیه وسلم فرموده اند: وقتیکه کسي از شما در نزدیکي دیوار کج، ویا بنای ترساننده میگذرد: رفتار را تیز تر کرده واز خداوند جل جلاله معافي،عفو، بخشش وامان بخواهد.

27174- حَدَّثَنَا إسْمَاعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ ، عَن حَجَّاجِ الصَّوَافِّ قَالَ : حدَّثَنَي يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ قَالَ : بَلَغَنِي ، أَنَّ رَسُولَ اللهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَقُولُ : إذَا مَرَّ أَحَدُكُمْ بِهَدَفٍ مَائِلٍ ، أَوْ صَدَفٍ هَائِلٍ فَلْيُسْرِعَ الْمَشْيَ وَلْيَسْأَلَ اللَّهَ الْمُعَافَاةَ./ المصنف للامام ابی بکر ابن ابی شیبة/ ج/۹/ص/۱۰۶/ عد د/۲۷۱۷۴/.

فرار أز زلزله وحوادث نزد فقهاء :

فقهاء کرام خاصتاً سادات احناف ( کثر الله سوادهم) نیز فرار را جواز داده اند، امام علاء الدین الحصکفي  رحمة الله علیه در الدرالختار شرح تنویر الابصار میفرماید: اگر درخانه بود وزلزله آمد پس او فرار کرد بطرف بیرون (این کار،فرار) مکروه نیست: امام محمد أمین ابن عابدین الشامي رحمة الله علیه درشرح این متن علاوه کرده میفرماید: بلکه حق دارد که بگریزد چراکه رسول الله صلی الله علیه وسلم از دیوار کج فرار فرمودند.

( أخذته الزلزلة في بيته ففر إلى الفضاء لا يكره ) بل يستحق لفرار النبي صلى الله عليه وسلم عن الحائطالمائل /ردالمحتار/ج/ ۶/ص/۷۵۶/مسائل شتی/.

توبه کردن وصدقه دادن:

در مورد صدقه در روایت گذشته تذکر داده شده بود واینک همراه باتوبه در یک روایت ذکر گردیده است : زلزله در زمان خلافت فاروق اعظم رضی الله عنه واقع شد ، فاروق اعظم خطبه را خوانده ودر ان خطبه بر صدقه کردن اصرار فرموده وأمر کردند که توبه بکنیم.

( 7154 – وقد زلزلت الأرض في عهد عمر بن الخطاب فما علمناه صلى وقد قام خطيبا، فحض على الصدقة، وأمر بالتوبة [ص:157]./ معرفة السنن والآثارللامام البیهقي /ج/۵/ص/۱۵۶/ باب الصلاة فی الزلزلة/.

نماز خواند ن:

بگفتهء مرحوم بیدل:

نقـــــش معـــــکوس نگین از ســـــــجــــــده میگـرد د درســـــــت.

ســـــــر نوشــــــــت واژگــــــــون را راســـــت میســازد نمـــــاز.

واقعا نماز تمام سرنوشتهای خم شده را درست میسازد، در همه آفات، بلیات، ومشکلات، ومصائب نماز خواندن ودر بعض آنها تنها سجده کردن روی بلاها را از انسان میگرداند، درین مورد بحیث آخرین بخش سلسلهء مضمون زلازل : تنبیهات وتعذیبات) بحث را پی برده واختتام میدهم (انشآء الله)

فافزعوا للصلاة:

وقتیکه ازین چیزهای ترساننده چیزی را ببینید: پس شتاب کنید بطرف نماز، ودربعضی ازروایات: شتاب بطرف توبه، استغفار،تکبیر خواندن وصدقه کردن وذکركردن نیز آمده است،(رواه الامام احمد/عدد/ ۲۴۵۷۱/. صحیح البخاری/ 997 / صحیح مسلم /901 / 904 /

نماز خواندن وقت زلزله:

نماز بدون از اوقات مکروهه در هر وقت البته باشرائط وآداب آن موجب رضاء خداوند جل جلاله است، اما در بعض موارد اگرچه کار پسندیده باشد اما ازوجه نبودن دلیل آن نبایست پا پشاري کرد بر اینکه در عموم هر کار خوب باید انجام داده شود، نماز هم کار خوبی است هر جای که خوانده میشد یا برای هر کار که خوانده میشد یا بهر طرز که خوانده میشد باید عمل ناپسندیده شمرده نه شود، چراکه شریعت برای هر کار ظرف کار را تعین کرده است باید مطابق باآن اجرأ شود ورنه مردوداست،

در صورت وقوع زلزله نماز خواندن را بعض ازعلمأ ترجیح داد ه اند که مطایق با روایات است، وبعضیها میگویند که رسول الله صلی الله علیه وسلم نه خوانده اند بلکه أمر به دعآء، صدقه، توبه، واستغفار فرموده اند: کتابهاي احادیث نبوي وکتابهای فقه را که من ورق زدم خلاصةً باین نتیجه رسیدم که سید نا عبد الله ابن عباس رضی الله عنهما در وقت وقوع زلزله نماز را با جماعت خوانده است، پس هر مسلمان در وقت وقوع لرزهء زمین بطور انفرادي باید ضرور نماز را بخواند، دعاها را زیاد طلب کرده توبه واستغفار را بخواند، اما برای اینکه این سنت نیز زنده بماند یا ازسر نو زنده شود: باید باجماعت نماز را به شکلي که عبد الله ابن عباس میخواند همه درمسجد جامع جمع شده بخوانند ودعاهاواستغفار را هم همه بگویند تاباشد که توبهء یکی اگر قبول افتد شاید دیگران نیز مورد رحمت پروردگار قرار گیرند:

روایات متعد دی را درمورد نماز باجماعت در زلزله نقل میکنم: 

8333 – حَدَّثَنَا الثَّقَفِيُّ، عَنْ خَالِدٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ، «أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ صَلَّى بِهِمْ فِي زَلْزَلَةٍ كَانَتْ أَرْبَعَ سَجَدَاتٍ فِيهَا سِتُّ رُكُوعَاتٍ» ابن ابی شیبة/.

 7162 – أخبرنا أبو سعيد قال: حدثنا أبو العباس قال: أخبرنا الربيع قال: قال الشافعي فيما بلغه عن عباد، عن عاصم الأحول، عن قزعة، عن علي، أنه  «صلى في زلزلة ست ركعات في أربع سجدات خمس ركعات وسجدتين في ركعة، وركعة وسجدتين في ركعة» [ص:158]

 7163 – قال الشافعي: ولو ثبت هذا الحديث عندنا عن علي لقلنا به، وهم يثبتونه ولا يأخذون به/معرفة السنن والآثارللامام البیهقي /ج/۵/ص/۱۵۶/ الصلاة فی الزلزلة/.

کیفیة صلوة الزلازل:

نماز زلزله کیفیت وترتیب بسیار عجیب وغریب را دارد ازین جهت هم قابل این است که باید فراموش نه شود، ودرین زمان هیچ کس نه این نماز را شنیده ونه دیده ونه هم خبر دارد: نماز درشروع مثل نمازهای دیگر با تکبیر تحریمه آغاز شده وفاتحه وسوره خوانده میشود،اما قبل از شروع فاتحه وسوره چهار تکبیر خوانده میشود ودرمابین شان مکث میشود،   سپس رکوع میشود، ازرکوع که بطرف قومه تکبیر خوانده شد، باز چهار مرتبه با فاصله تکبیرها خوانده میشود، باز دوباره رکوع میشود، وپس ازرکوع چهار مرتبه تکبیرات خوانده میشود، باز رکوع میشود، وباز دفعهء سوم از رکوع که بلند شد چهار مرتبه تکبیرات خوانده میشود،وبعد ازان دوسجده ودر رکعت دوم نیز این گونه عمل تکرار میشود،  باین ترتیب بیست وچهار تکبیرات وچهار سجده نماز است، عبدالله ابن عباس رضی الله عنهما وقتیکه از طرف علی کرم الله وجهه حاکم بصره بود در وقت وقوع زلزله این نوع نماز را خواند وسپس فرمود: این است نماز علامات :

23554- عن عبد الله بن الحارث أن عبد الله بن عباس بينما هو بالبصرة وهو أمير عليها استعمله علي بن أبي طالب إذ زلزلت الأرض فانطلق إلى المسجد والناس معه فكبر أربع ركعات يطيل فيهن القراءة، ثم ركع ثم قال: “سمع الله لمن حمده، ثم كبر أربعا يطيل فيهن القيام، ثم ركع” ثم قال: “سمع الله لمن حمده، ثم كبر أربعا يطيل فيهن القيام، ثم ركع” ثم قال: “سمع الله لمن حمده، ثم سجد سجدتين، ثم قام فكبر أربعا يطيل فيهن القيام، ثم ركع،” ثم قال: “سمع الله لمن حمده، ثم قام فكبر أربعا يطيل فيهن القيام، ثم ركع” ثم قال: “سمع الله لمن حمده ثم قام فكبر أربعا يطيل فيهن القيام، ثم ركع” ثم قال: “سمع الله لمن حمده ثم سجد سجدتين، فكانت أربعا وعشرين تكبيرة وأربع سجدات” وقال: “هذه صلاة الآيات”. (ابن جرير). کنزالعمال/.

رواه ابن ابي شیبة بسند صحیح/:

ولكن رواه ابن أبي شيبة في “المصنف” (2/472) بسند صحيح؛ أن ابن عباس صلى بهم في زلزلة كانت أربع سجدات فيها، وست ركوعات. /بلوغ المرام من ادلة الاحکام للامام ابن حجر العسقلانی رحمة الله علیه /ج/۱/ص/۱۸۳/ باب صلوة الکسوف/

نماز زلزله نزد احناف:

 امام ابوبکر کاساني رحمة الله علیه در کتاب معتبر فقه حنفي / بدائع الصنائع فی ترتیب الشرائع) مینوسد: وهمچنان مستحب است نماز خواندن درهمهء این گونه آفات وبلیات مثل باد تند وطوفان شدید، وزلزله ، وتاریکي وباران مسلسل چراکه اینها همه ترساننده وآفات است: ونماز ابن عباس رضی الله عنه را نیز نقل کرده وبآن استدلال کرده است،

وَكَذَا تُسْتَحَبُّ الصَّلَاةُ في كل فَزَعٍ كَالرِّيحِ الشَّدِيدَةِ وَالزَّلْزَلَةِ وَالظُّلْمَةِ وَالْمَطَرِ الدَّائِمِ لِكَوْنِهَا من الْأَفْزَاعِ وَالْأَهْوَالِ

 وقد رُوِيَ عن ابْنِ عَبَّاسٍ رضي اللَّهُ عنهما أَنَّهُ صلى للزلزلة ( ( ( لزلزلة ) ) ) بِالْبَصْرَةِ وَأَمَّا مَوْضِعُ الصَّلَاةِ أَمَّا في خُسُوفِ الْقَمَرِ فَيُصَلُّونَ في مَنَازِلِهِمْ لِأَنَّ السُّنَّةَ فيها أَنْ يُصَلُّوا وُحْدَانًا على ما بَيَّنَّا وَأَمَّا في كُسُوفِ الشَّمْسِ فَقَدْ ذَكَرَ الْقَاضِي في شَرْحِهِ مُخْتَصَرَ الطَّحَاوِيِّ أَنَّهُ يصلي في الْمَوْضِعِ الذي يُصَلَّى فيه الْعِيدُ أو الْمَسْجِدَ الْجَامِعَ وَلِأَنَّهَا من شَعَائِرِ الْإِسْلَامِ فَتُؤَدَّى في الْمَكَانِ الْمُعَدِّ لِإِظْهَارِ الشَّعَائِرِ وَلَوْ اجْتَمَعُوا في مَوْضِعٍ آخَرَ وَصَلَّوْا بِجَمَاعَةٍ أَجْزَأَهُمْ وَالْأَوَّلُ أَفْضَلُ لِمَا مَرَّ وَأَمَّا وَقْتُهَا فَهُوَ الْوَقْتُ الذي يُسْتَحَبُّ فيه أَدَاءُ سَائِرِ الصَّلَوَاتِ دُونَ الْأَوْقَاتِ الْمَكْرُوهَةِ وَلِأَنَّ هذه الصَّلَاةَ إنْ كانت نَافِلَةً فَالنَّوَافِلُ في هذه الْأَوْقَاتِ مَكْرُوهَةٌ وَإِنْ كانت لها أَسْبَابٌ عِنْدَنَا كَرَكْعَتَيْ التَّحِيَّةِ وَرَكْعَتَيْ الطَّوَافِ لِمَا نَذْكُرُ في مَوْضِعِهِ وَإِنْ كانت وَاجِبَةً فَأَدَاءُ الْوَاجِبَاتِ في هذه الْأَوْقَاتِ مَكْرُوهَةٌ كَسَجْدَةِ التِّلَاوَةِ وَغَيْرِهَا  وَاَللَّهُ الْمُوَفِّقُ

 بدائع الصنائع /ج/۱/ص/۲۸۲/ باب صلوة الکسوف والخسوف/.

امام بدر الدین عیني رحمة الله علیه در بنایه شرح هدایه مینویسد: امام شافعي رحمة الله علیه روایت کرده است که سید نا علی کرم الله وجهه نماز زلزله را بامردم (باجماعت، وترتیب مخصوص ) خواند: اومیگوید اگر این روایت درست واقع شود من هم بآن قول وعمل میکنم، وامام نووی رحمة الله علیه گفته است که این کار ازعلی رضی الله عنه ثابت نه شده است، ودر فتاوای جواهر نوشته است که برای زلزله ودیگر آفات نزد امام مالک رحمة الله علیه نماز باجماعت خوانده نمي شود، وامام لخمي  ازامام اشهب روایت کرده است که خوانده میشود واین قول را مختار خوانده، ونزد امام احمد رحمة الله علیه برای زلزله نماز باجماعت خوانده میشود، وبرای دیگر آفات وباد تندوتیز وغیر ازان نماز خوانده نمي شود، وامام آمدي رحمة الله علیه گفته است که: بعض از ائمه برای همهء آفات وبلیات نماز را باجماعت میخواندند:

  وروى الشافعي أن عليا – رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ – صلى في زلزلة جماعة، قال: إن صح هذا الحديث قلت به.وقال النووي: هذا الأمر لم يثبت عن علي – رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ -. وفي ” الجواهر ” لا يصلى للزلازل وغيرها من الآيات عند مالك، وحكى اللخمي عن أشهب الصلاة، واختاره. وعند أحمد يصلي للزلزلة ولا يصلي للرجفة والريح الشديدة وغيرهما كما ذكرناه الآن، وقال الآمدي: منهم من يصلي لجميع ما ذكرناه حكاه عن ابن أبي موسى. البنایه شرح الهدایه/ج/۳/ص/۱۴۹/. صلاة الکسوف/.

 خلاصه اینکه در مذهب سادات احناف (کثرالله سوادهم) نماز را باجماعت خواندن کار جائز وخوب است ودر صورت انفراد هیچ یک از مسلمانها خلاف آن نیست ، البته باجماعت خواندن بدعت وکار خلاف شریعت شمرده نمي شود، ودر خواندن آن طوریکه عرض کردم سنت سیدنا عبد الله ابن عباس رضی الله وهمچنان دریک روایت فعل وعمل سیدنا علی کرم الله وجهه را زنده کردن وهمچنان اجتماع را برای قبولیت دعاء فراهم آوردن ممدوح است. والله اعلم.

درمورد زلزله درشروع مضمون که وعده کرده بودم که: ازنظر جیالوژي، وساینس در آخر بحث خواهد کردم مختصراً عرض کرده این سلسلهء مضامین زلازل وعذابها را اختتام میبخشم که هرچیزي که باشد: بخار در شکم زمین، غازات، وغیره،،،،،،،،، خالق آن همه واینکه چیزی را سبب لرزش زمین ساخت هم همانا پروردگار ما جل جلاله است. وفی کل شیئ له آیة تدل علی انه واحد.

سبحان الله وبحمده سبحان الله العظیم)

comments

4 comments

  1. سبحان الله سلسله بسیار مفید بود اجر عظیم ازخداوند برای شما مسئلت مینمایم

  2. تمام مطالب الزلازل را بارها خواندیم مطالب جامع و علمي بوده به امید نشر همین جنین سلسله های فارسي هستیم وسلام هدایت الله کریمی ازغور

  3. واقعا معلومات دلچسپ بوده به شکل یکپارچه گي ویک رساله گي اگه برای ما یک جا کرده نشر شوه ممنون شما باشیم تا همه معلومات رااسان بخوانیم
    خواهر شما نسیمه ازکابل

  4. رشتیا هم داډیر نابلده لمونځ دی په اوس وخت کی خوآفتونه بیخی زیات سوی دی زلزلې هم زیاتي سوی دی دغه سنت باید را ژوندی کړل سی خدای پاک مهربان دی مشکلات به ورک کی زموږ په دی افتونو او بلاوو اوس سر خلاص سو خدای پاک دی تاسی اولیکوال ته خیر درکی

خپله تبصره ولیکې

. *

*